TRA, Turkey Residence Agency.
ÇÖZÜM SUNAN ORTAK HÜKÜMETLER
ÜCRETSİZ TELEFON DESTEĞİ İÇİN:
İKAMET İZNİ ONLİNE RANDEVU İÇİN TIKLAYINIZ:

İkamet İzni

Uluslar arası hukuk kuralları çerçevesinde ve ulusal hukukun bu kurallara paralel olarak uygulanması doğrultusunda yabancı vatandaşların sahip olduğu bir takım haklar ve yükümlülükler bulunmaktadır. Bu hak ve yükümlülükler çerçevesinde yabancı bir kişinin Türkiye ile arasındaki yasal bağlantının kurulduğu en önemli zeminlerden bir tanesi ikamet izni olmaktadır.

İkamet kavramı bir bireyin hukuki anlamda yaşama iradesini gösterdiği yer olarak tanımlanabilir. Kişiler kendi iradeleri ile yaşadıkları bu yeri ikametgah olarak ülkesinin yetkili kurumları vasıtasıyla beyan etmektedirler. Bireyin sosyal ve hukuki kurallar doğrultusunda ihtiyaç duyduğu bu düzenlemeler hiç şüphesiz ülkede bulunan yabancı vatandaşlar içinde geçerlidir.

turistik ikamet izniYabancıların sosyal düzeninin sağlanması ve ülkelerin hukuki düzenleri bakımından gerekli olan ikamet izni; yabancı kişilere Türkiye içerisinde belirli bir süre boyunca ve belirli bir yerde yaşama hakkı sağlayan belgedir. Yetkili makamlarca düzenlenen bu izin belgesi, yabancı kişinin gerekli şartları sağlaması ve talep etmesi doğrultusunda düzenlenmektedir.

Geçerli bir ikamet izni sahibi olan yabancı uyruklu kişiler vize izninden muaf olarak ülkeye giriş veya ülkeden çıkış gerçekleştirebilirler.

Türkiye’de vizenin ya da vize muafiyetinin tanındığı süreden veya 90 günden daha uzun süre kalacak olan yabancı uyrukluların ikamet izni almaları zorunludur.

İkamet İzinleri İçin Nereye Başvuruda Bulunulmalıdır?

Kanunda öngörüldüğü şekilde ikamet izin başvuruları yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkenin Türk konsolosluklarına yakın bir dönemde başvuru yapılarak alınabilecektir. Bu durum gerçekleşene kadar ikamet izni başvuruları ikametin gerçekleşeceği ilin valiliğine yapılmalıdır.

 

İkamet İzni Başvurusu Kimler Tarafından Yapılabilir?

İkamet izni başvuru işlemleri gerçekleştirilirken 6458 sayılı yabancılar ve uluslararası koruma kanunu kapsamındaki uygulamaya göre refakat uygulaması kaldırılmış ve her bir yabancının başvurusu ve izin belgesinin ayrı olarak düzenlenmesi uygulamasına geçilmiştir.

İkamet izni başvuru işlemleri yabancı uyruklu kişi tarafından bizzat yapılabileceği gibi yabancının yasal temsilcisi veya avukatı tarafından da yapılabilir. Fakat bu hususta idari birime tanınan inisiyatif gereği başvuruyu kabul eden makam başvuru esnasında yabancı uyruklu kişinin de hazır bulunmasını isteyebilir.

6735 sayılı kanun ve 6458 sayılı kanunun 21. Maddesine göre ikamet izni başvurularının yetkili aracı kurum tarafından yapılabileceği hükmü de eklenmiştir. Yetkili aracı kurumlar genel müdürlük tarafından yetkilendirilmiş kurumlar ya da kuruluşları ifade etmekte ve nitelikleri ile görev çerçeveleri yönetmelikte belirlenmektedir.
 

İkamet İzinleri İçin Nereye Başvuruda Bulunulmalıdır?

Kanunda öngörüldüğü şekilde ikamet izin başvuruları yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkenin Türk konsolosluklarına yakın bir dönemde başvuru yapılarak alınabilecektir. Bu durum gerçekleşene kadar ikamet izni başvuruları ikametin gerçekleşeceği ilin valiliğine yapılmalıdır.

İkamet İzni Uzatma

İkamet izni ile Türkiye’de kalan yabancı uyruklu kişi izin süresinin sonuna gelindiğinde ikamet izni şartlarını hala taşıyorsa ülkeden çıkış yapmasına gerek olmadan ikametini gerçekleştirdiğin ilin valiliğine başvuruda bulunarak sahip olduğu ikamet iznini uzatabilir veya başka bir ikamet izni için gerekli olan şartları sağlaması durumunda yeni durumu paralelinde bir ikamet iznine geçiş yapabilir.

İkamet izni süresini uzatmak için yapılacak olan başvurular, ikamet izin süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her koşulda ikamet izni süresi dolmadan daha önce yapılmalıdır. Uzatma başvurusu için yabancı uyruklu kişilerin e-ikamet sisteminden ikamet izni başvurusunda bulunmaları ve istenen belgeleri tamamlayıp ikamet edilen ilin göç idaresi müdürlüğüne posta yoluyla beş gün içerisinde göndermesi gereklidir.

Ayrıca uzatma başvuru esnasında daha önce verilmiş olan bilgiler kontrol edilerek hatasız bir biçimde sisteme kayıt edilmesine dikkat edilmelidir. Aksi halde e-ikamet sistemi uzatma başvurusu yapılmasına izin vermeyecek, kişileri randevu sistemine yönlendirecektir.

Çalışma İzni İkamet İzni Yerine Geçer mi?

6458 sayılı kanun uyarınca uygulamaya koyulan bir başka yenilik de çalışma izninin ikamet izni yerine geçiyor olmasıdır. Kanunun 27. Maddesi gereği yabancı uyruklu kişi çalışma izni almışsa ayrıca ikamet izni almasına gerek yoktur. Çalışma izni boyunca yabancı uyruklu kişinin Türkiye’de kalma hakkı bulunmaktadır.

İkamet İzni Çeşitleri Nelerdir

6458 sayılı yabancılar ve uluslararası koruma kanununun 30. Maddesi uyarınca altı adet ikamet izni çeşidi düzenlenmiştir.

  1. Kısa Dönem İkamet İzni
  2. Öğrenci İkamet İzni
  3. Aile İkamet İzni
  4. Uzun Dönem İkamet İzni
  5. İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni
  6. İnsani İkamet İzni

 

 

İkamet izni belgeleri, 210 sayılı değerli kağıtlar kanunu uyarınca değerli kağıtlar kapsamına girmektedir. Bu sebeple miktarı her sene Maliye Bakanlığınca belirlenen bir belge bedeline tabidirler. Belge bedelinden herhangi bir ülke vatandaşı için muafiyet söz konusu olmamaktadır.
210 sayılı kanuna ekli değerli kağıtlar tablosundaki yabancı uyruklu kişiler için ikamet izni bedelleri 1 Ocak 2015 tarihinden geçerli olmak üzere 55 Türk Lirası olarak belirlenmiştir.
Yabancılara verilecek olan ikamet izni ve Dışişleri Bakanlığı tasdik harçları:
Aşağıdaki tabloda bulunan ülkelerin vatandaşları ikamet iznine başvuruda bulunmaları halinde ilk ay için 25 ABD doları ve sonraki aylar için 5 ABD doları harç ödemekle yükümlüdürler.

Afganistan

Estonya

Küba

Samoa

Almanya

Filistin

Laos

San Marino

ABD

Finlandiya

Lesotho

Sao Tome ve Principe

Andora

Fransa

Letonya

Senegal

Angola

Gabon

Liberya

Seyseller

Antigua Barbuda

Gambiya

Libya

Sierra Leone

Arjantin

Gana

Lihtenstayn

Slovakya

Avusturalya

Gine

Litvanya

Slovenya

Avusturya

Gine - Bissau

Lübnan

Solomon Adaları

Azerbaycan

Grenada

Macaristan

Somali

Bahama

Guatemala

Madagaskar(Malagazi)

St. Kitts ve Nevis

Bahreyn

Guyana

Malavi

St. Lucia

Bangladeş

Güney Afrika

Maldivler

St. Vincent ve Grenagines

Barbados

Güney Kıbrıs Rum Kes.

Malezya

Sudan

Belize

Gürcistan

Marshall Adaları

Surinam

Benin

Haiti

Mauritius

Suudi Arabistan

Bhutan

Hırvatistan

Meksika

Swaziland

Birleşik Arap Emir.

Hindistan

Moğolistan

Şili

Bolivya

Hollanda

Moldova

Tanzanya

Bosna Hersek

Honduras

Monako

Tayland

Botswana

İngiltere

Moritanya

Togo

Brezilya

İran

Mozambik

Tonga

Brunei

İsveç

Myanmar(Burma,Birmanya)

Trinidad - Tobago

Bulgaristan

İsviçre

Namibya

Tuvalu

Burkina Faso

İtalya

Nauru

Uganda

Burundi

İzlanda

Nijer

Ukrayna

Cape Verde

Jamaika

Nijerya

Uruguay

Cibuti

Kamerun

Nikaragua

Vanuatu

Cook Adaları

Kanada

Orta Afrika Cum.

Vatikan

Çad

Katar

Özbekistan

Venezuela

Çin Halk Cum.

Kazakistan

Pakistan

Vietnam

Doğu Timor

Kenya

Palau

Yemen

Dominik

Kırgızistan

Panama

Yeni Zellanda

Dominika

Kiribati

Papua Yeni Gine

Yunanistan

Ekvator

Kolombiya

Paraguay

Zambiya

Ekvator Ginesi

Komor

Peru

Zimbabve

El Salvador

Kongo

Polonya

 

Endonezya

Kuzey Kore

Portekiz

 

Eritre

Kostarika

Romanya

 

Ermenistan

Kuzey Kıbrıs Türk Cum.

Ruanda

 

 

Aşağıdaki tabloda bulunan ülkelerin vatandaşları ikamet iznine başvurdukları takdirde, ilk ay için 14 ABD doları, sonraki aylar için 3,5 ABD doları harç ödemekle yükümlüdürler.

Arnavutluk

Filipinler

İsrail

Japonya

Kamboçya

Makedonya

Mali

Tacikistan

Umman

Aşağıdaki tabloda bulunan ülkelerin vatandaşları ikamet iznine başvuruda bulunmaları halinde, ilk ay için 9 ABD doları, sonraki aylar için 2,5 ABD doları harç ödemekle yükümlüdürler.

Belçika

Belarus

Cezayir

İspanya

Kuveyt

Lüksemburg

Malta

Singapur

Tayvan

Ürdün

Aşağıdaki tabloda bulunan ülkelerin vatandaşları ikamet izni başvurusunda bulundukları takdirde, ilk ay için 7 ABD doları, sonraki aylar için 1,5 ABD doları harç ödemekle yükümlüdürler.

Etiyopya

Güney Kore

Hong Kong

Mikronezya

Rusya

Aşağıdaki tabloda bulunan ülkelerin vatandaşları ikamet izni başvurusunda bulundukları takdirde, ilk ay için 5 ABD doları, sonraki aylar için 0,5 ABD doları harç ödemekle yükümlüdürler.

Fas

Fildişi Sahili

Irak

Karadağ

Mısır

Tunus

Yukarıda bulunan listelerde yer almayan ülkelerin vatandaşları resmi gazetede yayımlanan miktarı ödemekle yükümlüdür.
Bu miktar 1 ay süresine kadar her gün için 13,30 Türk Lirası (Bu rakam ilk ay için izin başına 24,80 Türk Lirasından az, 129,70 Türk Lirasından daha fazla olamaz.)
1 ay süresinden sonraki her ay için 84,20 Türk Lirası
(İlk aydan sonraki aylardaki harçların hesaplanmasında ay kesintileri tam ay olarak dikkate alınmaktadır.)
(4731 sayılı kanunun 6. Maddesinde belirtildiği üzere oturum izninin alınmaması ya da süresinin uzatılmaması, aşılmış olan sürenin kapsadığı tarife itibarıyla hesaplanacak olan harcın tahsilini engellememektedir. Bu sebeple hesaplanan harç, ceza ve gecikme faizi uygulanmaksızın bir kat fazlasıyla alınmaktadır.)
Oturum harçlarının tespit edilmesinde 4761 sayılı kanunun 7. Maddesinde belirtildiği üzere mütekabiliyet esası göz önünde tutularak Maliye Bakanlığı yetkilendirilmiştir.
Bunun yanında Dış işleri Bakanlığınca tasdik edilecek belgelerin harçları da 205,30 Türk Lirası olarak belirlenmiştir.

15 Günlük Çıkış - Giriş Hakkı Nedir?
İkamet izin müracaat belgeleri ilk başvuru sahibi olan yabancı uyruklu kişinin e-ikamet sistemi üzerinden başvuruda bulunması ve verilen randevu tarihi ve saatinde bulunduğu ildeki Göç İdaresi Müdürlüğüne giderek başvurusunu tamamlaması halinde verilmektedir.
İkamet izni müracaat belgesi ikamet izni uzatma başvurusunda bulunan yabancı uyruklu kişinin e-ikamet sistemi üzerinden başvuru işlemlerini tamamlaması halinde sistem tarafından verilebilmektedir.
Müdürlük tarafından onaylanmış ikamet izni müracaat belgesi ve harç makbuzuyla beraber yabancı uyruklu kişiler 15 gün içerisinde giriş yapmak koşuluyla Türkiye’den çıkış yapabilirler. Ancak 15 gün süresinden daha uzun yurt dışında kalan yabancı uyruklu kişilere ikamet izinler olsa dahi Türkiye’ye tekrar girişlerinde vize hükümleri uygulanacaktır.

İkamet İzninden Muaf Olan Yabancılar Kimlerdir?
Aşağıda ikamet izni almasına gerek olmadan Türkiye’de kalabilecek olan yabancı uyruklu kişilerin hangi şartları taşımaları gerektiği listelenmiştir.

  1. Vize süresi boyunca ya da vize muafiyeti süresince Türkiye’de bulunan kişiler,
  2. Çıkma izni yoluyla Türk vatandaşlığını kaybeden kişiler,
  3. Uluslararası koruma başvurusu kayıt belgesi bulunan kişiler,
  4. Türkiye Cumhuriyetinin tarafı olduğu ikili ya da çok taraflı anlaşmalar doğrultusunda ikamet izninden muaf tutulan kişiler,
  5. Türkiye’de görevli olan diplomasi ve konsolosluk resmi memurları ile bunların eşleri ve bakmakla yükümlü oldukları çocuklarıyla sınırlı olmak kaydıyla, ailelerinden Dışişleri Bakanlığınca bildirilen kişiler,
  6. Uluslararası kuruluşların Türkiye’de bulunan temsilciliklerinde çalışan ve statüleri anlaşmalar çerçevesinde belirlenmiş olan kişiler,
  7. Uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi sahibi olan kişiler,
  8. Uluslararası koruma başvuru sahibi kimlik belgesi olan kişiler,
  9. Vatansız kişi kimlik belgesi olan kişiler,
Geçerli bir çalışma iznine sahip olan kişilerin ikamet izni belgesi almalarına gerek yoktur.

 

  1. Tüm ikamet izni başvurularında başvuru evraklarına ek evrakların istenebileceği unutulmamalıdır.
  2. İkamet izni başvuru işlemlerinin yabancı uyruklu kişiler tarafından bizzat yapılması esastır. Bu başvurular yabancı uyruklu kişinin yasal temsilcisi ya da vekaletnamesini sunan avukatı aracılığıyla da gerçekleştirilebilir. Ancak başvuru esnasında yabancı uyruklu kişinin hazır bulunması da talep edilebilir.
  3. Başvuru mercileri yabancı uyruklu kişinin Türkiye’deki kalış amacının net bir biçimde ortaya konabilmesi için gerekli olduğu hallerde yabancı uyruklu kişiyle görüşme gerçekleştirebilir.
  4. Başvuru işlemini gerçekleştiren yabancı uyruklu kişiye, başvuru mercileri İkamet İzni Başvuru Belgesi düzenlerler. Bu belgeyle yabancı uyruklu kişi başvuru tarihinden itibaren 90 gün süresi boyunca Türkiye’de yasal kalış hakkı elde eder.
  5. İkamet izni başvuru formları pasaport ya da pasaport yerine geçen belgeler temel alınarak doldurulmalıdır.
  6. Başvuru esnasında eksik veya ihtiyaç duyulacak tamamlayıcı belgeler ve bilgiler yabancı uyruklu kişiye bildirilir. Yabancı uyruklu kişi tarafından bu belgelerin 1 ay süresi içerisinde teslim edilmesi talep edilir. 1 ay süresi içerisinde teslim edilmemiş eksik evrakları bulunan  başvuru dosyaları değerlendirmeye alınmazlar.
  7. Başvuru dosyasına koyulacak olan fotoğrafın son 6 ay içerisinde çekilmiş olması, önden, yüz net bir şekilde görülecek biçimde ve yabancı uyruklu kişinin kolayca tanınmasını sağlayacak şekilde olması gerekmektedir. Fotoğrafın fonu beyaz olmalı ve biyometrik olmalıdır.
  8. İkamet başvurularında yabancı uyruklu kişiler pasaportlarının aslını ibraz etmelidirler.
  9. Yabancı uyruklu kişinin pasaportu eğer latin harfleriyle yazılı değilse bu durumda yeminli mütercimler ya da resmi makamlarca onaylı pasaport çevirisi başvuru dosyasına eklenir.
  10. Pasaportta isim ve soy isim ayrımı yoksa, yabancı uyruklu kişinin kendi temsilciliğinden alacağı açık kimlik bilgilerini gösteren belge başvuru mercilerince talep edilir.
  11. Başvuru esnasında beyan edilen taşınmazın konut olması ve bu amaçla kullanılması gereklidir. Bunun yanı sıra aile üyelerini kapsayan paylı ya da el birliği ile mülkiyet durumlarında konut olarak kullanılan taşınmazlar, aile üyelerine de ikamet iznine başvuru hakkı vermektedir. Diğer aile üyelerini kapsayan taşınmazlar, bunlar için sadece maddi imkanın tespiti için dayanak oluşturabilir.
  12. Yabancı uyruklu kişilerin başvuru esnasında sunacağı sağlık sigortası poliçelerinde Hazine Müsteşarlığının yayınladığı genelge uyarınca İş bu poliçe 06.06.2014 tarihli ve 9 sayılı ikamet izni taleplerinde yaptırılacak özel sağlık sigortalarına dair genelge de beyan edilen asgari teminat yapısını kapsamaktadır, ibaresi yer almalıdır. Yurt dışında yapılmış olan özel sağlık sigortaları ancak sigorta şirketlerinin Türkiye’deki şubeleri tarafından akdedilmesi koşuluyla geçerli olacaktır. İkili sosyal güvenlik anlaşmaları kapsamında bulunanlar bu durumlarını belgeleyen yazı getirmelidirler. Sigorta süreleri istenilen ikamet izni süresini kapsayacak şekilde olmalıdır.
  13. Yabancı uyruklu kişiler başvuru mercilerinin istemesi halinde, vatandaşı oldukları ya da yasal olarak ikamet ettikleri ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenmiş olan adli sicil kaydını gösteren belge sunmak zorundadırlar.
  14. İkamet izinleri PTT vasıtasıyla kişinin adresine gönderileceğinden, adrese dair mahalle, cadde, sokak, dış kapı numarası, iç kapı numarası, ilçe, semt, il gibi bilgilerin eksiksiz olarak beyan edilmesi gerekmektedir. Bunun yanı sıra adres bilgilerinde herhangi bir değişiklik olması halinde, değişikliklerin 20 gün içerisinde yetkili makamlara bildirilmesi gerekmektedir.
  15. İkamet izni başvurularında yetkili merciler tarafından yabancı uyruklu çocuklar için doğum belgesi istenebilir.
  16. Davete uyma yükümlülüğü: ilgili kanunun 97. Maddesi uyarınca yabancı uyruklu kişiler, başvuru sahipleri ve uluslararası koruma statüsüne sahip olan kişiler; Türkiye’ye girişi ya da Türkiye’de kalışı hakkında inceleme ihtiyacının doğması halinde, hakkında sınır dışı etme kararı alınma ihtimalinin bulunması, bu kanunun uygulanmasına dair işlemlerin bildirimi sebebiyle ilgili valiliğe ya da genel müdürlüğe davet edilebilirler. Davete uyulmaması halinde ya da uyulmayacağına dair ciddi şüpheler bulunması durumunda yabancı uyruklu kişiler davet edilmeksizin kolluk kuvvetleri tarafından genel müdürlüğe götürülebilirler. Bu işlem, idari gözetim olarak uygulanmamaktadır ve bilgi alma süresi bu işlemde dört saati geçemez.

 

İkamet Tezkerelerinin Süresi ve Uzatılması İşlemleri

İkamet tezkereleri beş yıllık sürelerde verilmektedir. Karşılıklılık ilkesi uyarınca belirlenen bu süre, dışişleri Bakanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı tarafından daha uzun sürelerde veya daha kısa sürelerde verilebilir.

Süresi sona eren ikamet tezkereleri üzerinden en fazla dört kez uzatma işlemi gerçekleştirilebilir. İkamet tezkerelerinin dört defaya kadar temdit edilmesi durumu, 5683 sayılı kanunla değişik 9. Maddenin gereğidir. Bu nedenle, daha önceden hangi sebeple alınmış olursa olsun, dört kez uzatma hakkı dolmamış ikamet izni tezkereleri üzerinden temdit işlemi gerçekleştirilir.
 

İkamet İzni Tezkerelerini Kaybeden Kişiler

İkamet izni tezkerelerini kaybeden kişiler derhal ilgili makama müracaat ederek yenisini almak mecburiyetindediler. Bu kişilere kaybettikleri ikamet izni tezkerelerinin süresince geçerli olmak kaydıyla yeniden ikamet tezkeresi verilecektir. Kaybolan ikamet tezkeresinin yerine verilecek yeni ikamet izni tezkereleri içerisinden harca tabi olanlar için 492 sayılı harçlar kanununda yazılı olan harçların yarısı alınmaktadır.
 

Türkiye’den Ayrılan Yabancı Uyruklu Kişilerin İkamet Tezkereleri

Yabancı uyruklu kişi Türkiye’den ayrıldığında süresi bitmiş dahi olsa ikamet tezkeresi çıkış esnasında kendisinden alınmayacaktır.

 

İkamet Kesintisi

Mazeretsiz olarak Türkiye’deki ikametine altı aydan daha uzun süre ara veren yabancı uyruklu kişilerin daha sonra yapacakları ikamet izni taleplerinde önceden almış oldukları ikamet izinlerinin toplamı dikkate alınmayacaktır. Bu kişiler hakkında Türkiye’de ilk kez ikamet izni talebinde bulunan yabancı uyruklular gibi işlem yapılır.

Ancak yabancı uyruklu kişinin tedavi, askerlik görevi, öğrenim görmek gibi mücbir bir sebeple yurt dışında kalmaları durumunda ikamet iznindeki ara verilen süre altı ayı geçmiş olsa bile ikamet iznine ara verilmiş olarak kabul edilmez. Bu kişilerin mazeretini ortaya koyacak bilgi ve belgeler ilgili makamlar tarafından talep edilecektir. Bu kişilerin tedavi için yurt dışında bulunmaları halinde sağlık raporu, eğitim için yurt dışında bulunmaları halinde eğitim ve eğitim gördüklerine dair belge ya da askerlik görevlerini yaptıklarına dair belgeleri ilgili makamlara sunmaları gerekmektedir.
 

Kimlik Kartı ile Giriş Yapan Yabancı Uyruklu Kişilerin İkamet İzni İşlemleri

Avrupa konseyine üye olan devletlerin vatandaşları kimlik kartlarıyla pasaportsuz olarak Türkiye’ye giriş yapan yabancı uyruklu kişilerin ikamet izni almaları konusu için 01.12.1961 tarihinde resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa Konseyi Üyesi devletler arasındaki kişilerin seyahatleri ile ilgili anlaşmanın 1/1 maddesi uyarınca, Avrupa Konseyine üye olan ülkelerin vatandaşları pasaport yerine kimlik kartıyla seyahat edebilirler hükmünün yanı sıra maddenin diğer bentleri kimlik kartının bahşettiği hakların sınırlarını çizmektedir.

İlgili anlaşmanın 1. Maddesinin 2 ve 3 bentlerinde pasaport kullanmadan sadece kimlik kartıyla giriş yapma kolaylığının sadece üç ayı geçmeyen ziyaretlerde geçerli olacağı, diğer tarafın topraklarında üç aydan daha uzun süre ikamet etmek isteyen ya da kazanç temini sağlamak amacıyla giriş yapan yabancı uyruklu kişilerden geçerli bir pasaport ve vize talep edileceği kesin hükme bağlanmıştır.

Bu nedenle 01.12.1961 tarihli resmi gazetede yayımlanan Avrupa Konseyi üyesi olan devletler arasında kişilerin seyahatleri ile ilgili Avrupa anlaşmasına göre kimlik kartını kullanarak Türkiye’ye giriş yapan yabancı uyruklular girişlerinden sonra üç ay süresi dolmasına rağmen çıkış yapmayarak herhangi bir amaçla ikamet izni talep etmeleri halinde geçerli bir pasaport ibraz etmeleri ve ikamet izni tezkerelerinin pasaport bilgileri üzerinden tanzim edilmesi gerekmektedir.
 

 

Yabancı uyrukluların ikamet tezkeresi almaları ile ilgili husus 5683 sayılı kanunun 3. Maddesinin 1. Fıkrasında Türkiye’de bir aydan daha uzun süre kalacak olan yabancı uyruklu kişilerin bu müddet sona ermeden ikamet tezkeresi almak için gerekli olan beyannameyi doldurmak için yetkili emniyet makamlarına bizzat ya da yasal aracı vasıtasıyla müracaat etmekle yükümlü olduklarını belirtmektedir. Bu beyanname hiçbir harç ve resme tabi değildir.

Bu fıkrada yer alan ikamet tezkeresine ilişkin bir aylık süre uygulaması 04.08.1961 tarihi itibariyle Bakanlar Kurulu kararı uyarınca yürürlüğe koyulan NATO anlaşmasıyla bağlı bulunan devletler ile Avrupa Konseyine dâhil olan devletler ve aynı zamanda kendileri ile vize muafiyeti anlaşmasına varılmış olan devletlerin vatandaşlarına üç ay olarak uygulanmaktadır.

Bakanlar Kurulu tarafından 24.03.2001 tarihinde kabul edilmiş olan; AB müktesebatının üstlenilmesine dair Türkiye Ulusal Programında yer alan AB vize negatif listesine uyum sağlayabilmesi için AB’nin vize uyguladığı ancak Türkiye’nin vizeden muaf tuttuğu 19 ülkeye vize uygulanmaya başlanmış, yine 24.07.2003 tarihli resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ulusal program uyarınca Türkiye, vizeden muaf olan 10 ülkeye daha 2004 yılı sonu itibariyle vizeye tabi olan ülkeler kapsamına almıştır.

Bu sebeple, Türkiye’ye giriş yapabilmek için vize muafiyeti sona eren ilgili ülke vatandaşlarının da 1961 tarihli Bakanlar Kurulu kararından yararlandırılmaları mümkün olmadığından 5683 sayılı kanunun 3. Maddesi gereğince bu ülke vatandaşlarının 1 ay süresi sonunda ikamet tezkeresi almaları zorunlu hale gelmiştir.

Bu sebeple uygulanmasında bir takım sorunlar olan 1961 tarihli Bakanlar Kurulu kararındaki üç aylık sürenin, ikamet izni süreleri yeterli olan tüm yabancı uyruklu kişiler için uygulanabilir hale getirilmesini olanaklı kılacak değişikliğe gidilmiştir.

Böylece, 5683 sayılı kanunun 3. Maddesinde belirtilen ikamet tezkeresi alma zorunluluğuna dair 1 aylık sürenin, 3 ay olarak uygulanması hususu, Maliye ve Turizm Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığının mütabakatı sonucunda aynı kanunun 30. Maddesine dayanılarak çıkarılan ve günümüze kadarki uygulamalara yön veren 1961 tarihli bakanlar kurulu kararı yürürlükten kaldırılmıştır.

Bunun yerine geçerli olmak üzere, aşağıda metni bulunan yeni Bakanlar Kurulu Kararı 08.01.2004 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

5683 sayılı yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’de ikamet ve seyahatleri hakkındaki kanunun 3. Maddesinin 1. Fıkrasındaki bir aylık sürenin, vize muafiyet süresinin ya da yabancının hamili olduğu vize etiketinde belirtilen ikamet izni süreleri yeterli olması koşuluyla 90 gün olarak uygulanması, Dışişleri Bakanlığının 28.07.2003 tarihli kararı üzerine, adı geçen kanunun 30. Maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından kararlaştırılmıştır.

Söz konusu olan değişiklikle beraber, Türkiye’ye vize alarak ya da vize muafiyetinden yaralanarak giriş yapmış olan yabancı uyruklu kişilerin, ne kadar süre sonra ikamet tezkeresi alacaklarına dair uygulamalar değişmiştir.

Düzenlemeye göre;

  • 90 Gün Uygulaması

Yasal olarak Türkiye’ye giriş yapan yabancı uyruklu kişiler, ülke ayrımı gözetilmeksizin, vize muafiyet süresi ya da yabancı uyruklu kişinin hamili olduğu vize etiketinde ikamet izni olarak belirlenen süresi en az 90 dün olan yabancıların, Türkiye’de 90 güne kadar ikamet tezkeresi almadan kalmaları mümkün olacaktır.

Örnek vermek gerekirse, Türkiye ile Almanya arasında Alman vatandaşları açısından tek taraflı olarak vize muafiyeti kolaylığı bulunmaktadır. Bu süre 90 gün olarak belirlenmiştir. Alman vatandaşlarının genellikle vize muafiyetinden yararlanmak koşuluyla gerçekleştirdikleri turistik amaçlı seyahatlerde, 90 gün boyunca ikamet tezkeresi almadan kalabilmeleri mümkündür.

Bunun yanı sıra Hırvatistan vatandaşlarına yönelik vize muafiyeti uygulamaları iki ay (60) gün olarak belirlenmiştir. Bu sebeple, bu muafiyetten yararlanarak Türkiye’ye giriş yapmış olan Hırvatistan vatandaşları ancak iki ay süresince ikamet tezkeresi almadan Türkiye sınırları içerisinde kalabilirler. İki ay süresi sonunda Türkiye’de kalmaya devam edecek olan Hırvatistan vatandaşlarının ikamet tezkeresi almış olmaları gerekmektedir. Şayet bir Hırvatistan vatandaşı Türkiye dış temsilciliklerinden altı ay kalış süreli vize alarak Türkiye’ye giriş yapmış olsaydı, ikamet tezkeresi almadan Türkiye’de kalabileceği süre 90 gün olarak uygulamaya koyulacaktı.

Suriye vatandaşlarının Türkiye’ye seyahatleri konsolosluk vizesine tabidir. Suriye vatandaşları Türkiye’ye gelmeden önce Türkiye’nin Suriye’de bulunan temsilciliklerine başvuruda bulunarak vize alması zorunludur. Bu şekilde 20 gün ikamet süreli akraba ziyaretinde bulunacak olan Suriye vatandaşları, tedavi amaçlı ziyaret gerçekleştirenler, turistik amaçlarla ziyarette bulunacak olanlar, 20 günün sonunda Türkiye’de kalmaya devam etmek istiyorlarsa vize günlerinin 90 günden az olması sebebiyle 20 günün sonunda ikamet tezkeresi almak için başvuruda bulunmalıdırlar.

  • 90 Gün Uygulamasında Bandrol Vizeler

Bazı ülkelerin vatandaşlarına hudut kapılarında verilen bandrol vizelerin süreleri 15 gün, 1 ay (30 gün), iki ay (60 gün) veya üç ay (90 gün) olarak uygulanmaktadır. Hudut kapılarında verilen bandrol vizelerde ikamet süresi 90 günü aşan vize uygulaması yapılmamaktadır.

Bu şekilde bandrol vize ile Türkiye’ye giriş yapan yabancı uyruklu kişiler, bandrol vizelerinde ikamet izin süresi olarak yazan süreden daha fazla Türkiye’de kalmayı düşünüyorlarsa bandrol vizelerindeki sürenin bitmesinden önce ikamet tezkeresi almaları gerekmektedir.

  1. 5683 Sayılı Kanunun 3. Maddesi Dışında Belirlenen İkamet Tezkeresi Süreleri
  1. Milli ya da milletlerarası kültür – tarih ve güzel sanatlar, festivaller, şenlikler, spor müsabakaları sebebiyle ya da Bakanlar Kurulu tarafından tayin olacak yerlere ziyaret, hava değişimi ya da tedavi maksadıyla turist damgalı (vizelerinin amaç kısımında turist veya turizm yazanlar) giriş vizeleri ile gelen yabancı uyruklu kişiler, vizelerinde ikamet açısından sınırlama getiren bir kayıt bulunmuyorsa 5683 sayılı kanunun 5. Maddesi uyarınca 120 gün (4 ay),
  2. Seyahat amacıyla ya da yukarıdaki maddede yazılı olan maksatlarla Türkiye’ye müşterek pasaportlarla giriş yapan yabancı uyruklu kişilerin, vize muafiyet süreleri ya da vizelerinde ikamet izni süreleri yeterli ise 90 gün (3 ay),
  3. Triptik vesikaları ve giriş karneleri ile Türkiye’ye giriş yapan yabancı uyruklu kişilerin vize muafiyet süresi ya da vizelerindeki ikamet süresi yeterli ise 5683 sayılı kanunun 6. Maddesine göre 120 gün (4 ay),
  4. Kuzey Atlantik anlaşmasına (NATO) taraf olan ülkelerin kuvvet mensupları, 1954 tarihli kuvvetlerin statüsüne dair anlaşma koşullarına göre görevleri süresince,
  5. Türkiye’de bulunan yabancı uyruklu diplomatik görevleri boyunca, (Dışişleri Bakanlığınca verilen kimlik kartlarıyla ikamet eden kişiler)
  6. Uluslararası kuruluşların Türkiye’de görevli olan personelleri görevleri boyunca ikamet tezkeresi almadan Türkiye’de kalabilirler. (Dışişleri Bakanlığınca verilen kimlik kartlarıyla ikamet eden kişiler)

Yukarıda yazılı maddelerde de ve f maddelerinde belirtilen yabancı uyruklu kişiler görev sürelerinin sona ermesinden itibaren 1 ay süresi içerisinde ikamet tezkeresine müracaat etmelidirler. Bu süre içerisinde Türkiye’den çıkış yapan kişilere cezalı ikamet harcı uygulanmayacaktır.
 

Türkiye’de Akademik Araştırma ve Öğretim Çalışmaları İçerisinde Aktif Görev Yapan Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanları, Eşleri ve Çocuklarına Yönelik 492 Sayılı Kanunun 88/C Maddesinin Uygulanması

492 sayılı kanunun 88/C maddesi uyarınca Belediyeler, Devlet İl Özel İdareleri, İktisadi Devlet Teşekkülleri ve bunlara bağlı olan resmi kuruluşlarda istihdam edilen uzmanlar ve profesörler ile bunların iş sahibi olmayan eşleri ve çocuklarına harçsız ikamet tezkeresi verileceği hükme bağlanmıştır.

Bu hükümden hareket edildiğinde sadece devlet üniversitelerinde görevli olan öğretim elemanlarına harçsız ikamet tezkeresi verilebileceği düşünülse de kanunun oluşumunu sağlayan ögelerden maksat unsuru göz önünde bulundurularak, Türkiye’de akademik araştırma ve öğretim faaliyetlerinde aktif olarak bulunan yabancı uyruklu öğretim elemanları ve bu kişilerin eşleri ve çocuklarına ilgili genelge doğrultusunda düzenlenecek ikamet tezkerelerinin, ister devlet okulu, ister vakıf üniversitelerinde olsun, ikamet tezkereleri harçsız olarak düzenlenmektedir.

 

Çifte vatandaşlığı kabul etmeyen ülkelerde ikamet eden Türk vatandaşlarının Türkiye’de yabancı ülke vatandaşı muamelesine tabi olması endişesi, Türkiye vatandaşlarının yabancı devlet vatandaşlığına geçmekten vazgeçip yurtdışındaki haklarından feragat etmelerine sebebiyet verince, Türk vatandaşlığını kaybetmenin sonuçlarını düzenleyen 403 sayılı Türk vatandaşlığı kanununun 29. Maddesi 07.06.1995 tarihli ve 4112 sayılı kanun çerçevesinde değiştirilmiştir.

Bu sayede, doğumla Türk vatandaşlığını kazanmış olan ancak sonradan Bakanlar Kurulundan çıkma izni alma yoluyla yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişilere ve bu kişilerin kanuni mirasçılarına diğer yabancılardan ayırt edilmiş ve Türkiye Cumhuriyetinin milli güvenliğine ve kamu düzenine dair hükümler saklı kalmak koşuluyla, bu kişilere Türkiye’deki bazı hakların devam etmesi imkanı tanınmıştır. Bu haklar; Türkiye’ye seyahat, Türkiye’de ikamet, çalışma, taşınır ve taşınmaz mal edinebilme ve bu malları başkasına bırakabilme, miras gibi haklardır. Bu uygulamaya dair esaslar aşağıda belirtilmiştir;

  1. 4112 sayılı kanunla saklı tutulan hakların kullanılmasına dair belge kanunda belirtilen haklardan yararlanmak isteyen kişilere istekleri doğrultusunda yurt dışındaki konsolosluklardan, yurt içinde ise İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlükleri ve Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce verilmektedir.
  2. 403 sayılı Türk vatandaşlığı kanunun 32. Maddesi uyarınca maddede belirtilmiş olan şartların sağlanması halinde küçük çocukların, vatandaşlıktan izinle çıkan ana ve babalarına bağlı olarak isimleri Türk vatandaşlığından çıkma belgesinde yer aldığı için bu çocuklar için de 4112 sayılı kanunla saklı olan haklarını kullanmalarına dair belge, düzenlenmektedir.
  3. 4112 sayılı kanunla saklı tutulan hakların kullanılmasına dair belge sahibi olan kişilerin bu belgenin sağladığı haklardan yararlanabilmeleri için belgenin ibraz edilmesi zorunludur.
  4. 4112 sayılı kanun kapsamında olan yabancı uyruklu kişilere verilmekte olan 4112 sayılı kanunla saklı tutulan hakların kullanımına dair belge, (Pembe kart) hukuken yabancı uyruklu olmuş kişilere ve sadece kanunla belirlenmiş bazı haklara ilişkin işlemlerde kullanılmak üzere verilmektedir ve hiçbir zaman kimlik olarak algılanmamalıdır.
  5. Bu kişiler, Türkiye’de Türk vatandaşlarının tabi olduğu kurallara göre çalışabileceklerinden, yabancıların tabi olduğu mevzuat çerçevesinde kendilerinden çalışma vizesi ve çalışma izni alınması gibi prosedürleri yerine getirmeleri istenilmemektedir.
  6. Söz konusu olan kanunun tanımış olduğu haklardan yararlanmak tamamen isteğe bağlı olduğundan, Pembe Kart hamili olmasına rağmen bir takım sebeplerle yabancı muamelesine tabi tutulmak isteyen kişilere, talepleri doğrultusunda yabancı uyruklulara uygulanan ikamet tezkeresi verilmesi koşulları uygulanır. Ancak Pembe Kart Hamili olan eski Türk vatandaşları, istek ve iradeleri dışında Pembe kartın sağladığı haklardan vazgeçmeleri konusunda zorlanmayacakları gibi kendilerine bu doğrultuda bir telkinde de bulunulmaz.
  7. Pembe Kart hamili olup Türkiye’de öğretim, çalışma veya başka bir amaçla ikamet izni talep eden kişilerin ikamet tezkereleri;
  1. Çalışma, öğrenim akraba ziyareti, turizm, tedavi gibi amaçlarla ikamet izni talep eden kişilere verilecek olan ikamet tezkereleri, şahısların talepleri doğrultusunda verilmektedir.
  2. Düzenlenecek olan ikamet tezkere süreleri 5683 sayılı kanunun 4360 sayılı kanunla değişik 9. Maddesine göre ikamet tezkerelerinde en üst sınır olarak belirlenen 5 seneyi aşmayacak şekilde düzenlenmektedir.
  3. Pembe kart hamili olan kişiler, doğumla Türk vatandaşı olup da izin almak koşuluyla başka bir ülkenin vatandaşlığına geçen kişiler olması nedeniyle, düzenlenecek olan ikamet tezkerelerinden, 210 sayılı değerli kağıtlar kanunu uyarınca alınması gereken tezkere bedeli hariç, 492 sayılı harçlar kanunun 88. Maddesinin e bendinde belirtilen Türk aslından olup Türk kültürüne bağlı yabancı uyruklular kapsamında ikamet tezkeresi harcı alınmadan düzenlenmektedir.
  1. Söz konusu olan şahısların Türkiye’ye girişlerinde vize alma yükümlülükleri olmadığından bu kişilerden kesinlikle vize harcı alınmamaktadır.
  2. Pembe Kart hamilleri, Türkiye’de ikamet tezkeresi almaksızın Türk vatandaşı gibi ikamet edebileceklerinden, kendilerinden vize süresinin bitmesi gerekçesiyle herhangi bir cezalı harç ve ikamet tezkeresi bedeli talep edilmeyecektir.
     

İkamet İzinlerinde Ülke Farkları

İkamet izinleri ile ilgili yapılan işlemlerde uluslararası iki ve çok taraflı anlaşmalar doğrultusunda ülkeden ülkeye farklılıklar olmaktadır. Genel mana da ülkeler arasındaki farklar iki gruba ayrılırlar.

  1. A Grubu Ülkeler

A grubu ülkelerin vatandaşı olan kişilere başlangıçta üç yıllık, daha sonraki uzatmalarda beş yıllık ikamet tezkeresi verilmektedir. Ancak, bu ülkelerden istisna olarak Türkiye’de mülk edinen ve yerleşmeyi planlayan ve bunu sosyal ve aile yaşamlarının temel amacı olarak gören kişilere hem ilk başvurularında hem de sonrakiuzatma başvurularında 5 yıllık ikamet izni verilmektedir. Aşağıda bulunan ülkeler A grubu ülkeler kategorisine girmektedirler.

AB üyesi ülkelerin vatandaşları, OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü) üyesi ülkelerin vatandaşları.

AB üyesi ülkeler;

Avusturya, Almanya,Çek Cumhuriyeti,Fransa,Hollanda,Belçika,İngiltere,İtalya,İspanya,Finlandiya,Danimarka,Yunanistan, Macaristan,İsveç,İrlanda,Polonya,Slovakya,Romanya, Malta,Estonya,Portekiz,Slovenya,Litvanya,Hırvatistan, Bulgaristan, Letonya, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Lüksemburg.

OECD üyesi ülkeler;

İtalya, Fransa, Almanya, Danimarka, Avusturya, İrlanda, İzlanda, Lüksemburg, Norveç, İsviçre, İspanya, Belçika, Yunanistan, Hollanda, Portekiz, ABD, Birleşik Krallık, İsveç, Kanada, Japonya, Avusturalya, Finlandiya, Yeni Zelanda, Polonya, Yugoslavya, Slovakya, Slovenya, Estonya, İsrail, Güney Kore, Şili, Macaristan, Çek Cumhuriyeti, Meksika, Letonya.

  1. B Grubu Ülkeler

B grubu ülkelerin vatandaşlarına başlangıç olarak bir yıllık ikamet izni, vizede belirtilen başka bir kısıtlama yoksa daha sonraki uzatma başvurularında ise iki yıllık ikamet izni verilmektedir.

B grubu ülkeler A grubu ülkelerin haricindeki tüm ülkeler olarak tanımlanmıştır.

 

Oturum İzninin İptal Edilme Nedenleri

Bazı durumlarda yabancı uyruklu kişilere verilmiş olan oturum izinleri iptal edilebilmektedir. Bu durumlar aşağıdaki maddelerde sıralanmıştır.

  1. İkamet izni sahibi olan yabancı uyruklu kişi hakkında bir kısıtlama, Türkiye’ye giriş yasağı veya adli soruşturma bulunması halinde,
  2. Geçmiş dönemde Türkiye’de bulunmasına rağmen kimlik bilgilerini değiştirerek farklı bir yabancı uyruklu kişinin bilgileriyle ülkeye giriş yapılması halinde,
  3. Türkiye’ye girişlerde veya Türkiye’den çıkışlarda mevcut prosedürlerin ihlal edilmesi halinde,
  4. İlk kez yapılan başvuru işlemlerinde isim benzerliği olması durumunda. Bu durumlarda doğum belgesinin ibrazı istenebilmektedir.
  5. İkamet tezkeresinin veriliş amacının dışında farklı bir amaçla kullanılması durumunda,
  6. Kısa dönem ikamet izni almış olan kişilerin son bir sene içerisinde 120 günden daha uzun süre yurtdışında kalması halinde verilmiş olan ikamet izinleri iptal edilebilir veya ikamet izni başvuruları reddedilebilir.

 

Yabancı Uyruklu Kişilerin İkamet İzni Aldıktan Sonra Dikkat Etmesi Gerekenler

Yabancı uyruklu kişiler ikamet izinlerini aldıktan sonra bu izinleri sorunsuz bir şekilde kullanabilmek için aşağıda belirtilen durumlara dikkat etmelidirler.

  1. Yapılan rutin kontrollerde yabancı uyruklu kişinin belirttiği adreste yaşamadığının saptanması halinde ikamet izni iptal edilir.
  2. Çalışma izni olmamasına rağmen çalıştığının anlaşılması durumunda ikamet izni iptal edilir.
  3. İkamet izni başvurusunda bulunmuş olan yabancı uyruklu kişinin henüz ikamet izni kartını almadan yurt dışına çıkış yapmak istemesi durumunda ikamet izin müddeti içerisinde olmak kaydıyla ve başvuru belgeleriyle beraber harç makbuzlarını vermek koşuluyla çıkış yapabilmesi mümkündür. Bu kişi eğer 15 gün süresi içerisinde geri dönüş yaparsa vize almadan Türkiye’ye giriş yapabilir. 15 günü geçirmesi halinde vize alması gerekmektedir.
  4. Vize süresi tamamlandıktan sonra yapılacak olan yurt dışı çıkışlarında, başvuru belgesi alınarak vize prosedürlerine göre hareket edilir. Vize muafiyet süresinin tamamlanmasının ardından çıkış zamanına kadar geçen sürede sınır kapısında para cezası uygulanır.
  5. İkamet sahibi olan kişiler aynı şehirde adres değişimi olması halinde 48 saat içerisinde gerekli mercilere durumu bildirmelidir. Aksi durumda para cezası uygulanmaktadır.
  6. Farklı şehre taşınmak suretiyle adres değişikliği, medeni durum değişikliği ve kimlik değişikliği durumlarında ise 20 gün içerisinde yetkili makamlara bildirimde bulunulmalıdır. Yabancı uyruklu kişinin taşındığı yeni şehirde tekrar ikamet izni başvurusunda bulunması ve yeni bir ikamet tezkeresi alması gerekmektedir.

 

İkamet Tezkeresi ve Oturma İzni Arasında Ne Fark Vardır?

İkamet tezkeresi ve oturum izni arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. İkamet tezkeresi tabiri resmi bir kullanımı ifade etmektedir ve kanunlarda ikamet tezkeresi biçiminde adlandırılmaktadır. Genel manada oturma izni, oturum izni, vize uzatma ve oturum uzatma olarak kullanılan terimlerin hepsinin resmi olarak karşılığı ikamet tezkeresidir. İkamet tezkeresi, ikamet izni olarak da adlandırılabilmektedir. Ancak kelimenin doğru ve kanuni olan kullanımı ikamet tezkeresidir.

 

Kaçak Olarak Türkiye’de Bulunan Yabancılar Nasıl İkamet Tezkeresi Alabilirler?

Türkiye’de kaçak olarak bulunan yabancıların ikamet tezkeresi alabilmeleri için vatandaşı oldukları ülkelerin Türkiye ile yapmış olduğu anlaşmalar, kişinin Türkiye’de kalma amacı gibi faktörler devreye girmektedir. Bunun yanı sıra bu kişilerin Türkiye’de ne kadar süreyle kaçak olarak kaldıkları da ikamet tezkeresi alma hususunda önemli bir faktördür.

 

Türkiye’den Sınır Dışı Edilen Kişilerin Durumları

Türkiye’de ikamet izinleri bitip kaçak duruma düşmüş olan yabancı uyruklu kişiler sınır dışı edilmelerine rağmen kaçak yollarla tekrar Türkiye’ye gelirlerse, bir yıla kadar hapis ya da adli para cezasına çarptırılırlar. Bu şekilde mahkum edilmiş olan yabancı uyruklu kişiler, cezalarını çekmelerinden sonra yeniden sınır dışı edileceklerdir. Bu uygulamaya maruz kalmak istemeyen yabancı uyruklu kişilerin süreleri dolmadan ikamet tezkeresi başvurularını yapmaları gerekmektedir.

 

Yabancı Uyruklular TC Kimlik Numarası Nasıl Alabilirler?

Yabancı uyruklu kişiler Türkiye’de 6 aydan daha uzun süre ikamet edeceklerde mutlaka TC kimlik numarasına ihtiyaç duyacaklardır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen TC numaraları 9 rakamıyla başlayan ve yabancı uyruklulara geçici olarak verilen numaradır. Yabancılar için verilen TC kimlik numarası vatandaşlık hakkı vermemektedir. Sadece yabancıların ikamet kayıtlarında ve çalışma izni başvurularında kullanılmaktadır. Geçici TC kimlik numarası almış olmak kişilere Türkiye’de devamlı olarak kalabilme hakkı vermemektedir.

Yabancı TC kimlik numarası alabilmek için öncelikle en az 6 ay süreli ikamet tezkeresi alınmış olmalıdır. İkamet tezkere numarası ve yabancı uyruklu kişinin doğum tarihi bilgisiyle geçici TC kimlik numarası alınabilir.

 

İkamet Tezkeresi Olmadan Ev Hizmetlisi Olarak Yabancı İşçi Çalıştırmanın Cezası Nedir?

Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancılara idari para cezası uygulanmaktadır. Ardından 5683 sayılı yabancıların Türkiye’de ikamet ve seyahatleri hakkında kanun uyarınca sınır dışı edilirler. Kaçak çalışmaktan ötürü haklarında uygulanan para cezasını ödememeleri halinde ise Türkiye’ye 5 yıl süresince tekrar girmeleri engellenir.

Öte yandan, kaçak yabancı çalıştıran iş yeri sahiplerine de çalıştırdığı yabancı sayısı kadar idari para cezası uygulanır. Ayrıca kaçak çalıştırdığı yabancının tüm sınır dışı masrafları yol ve barınma da dahil olmak üzere iş yeri sahibinden tahsil edilir.

Yasalara göre;

  1. Kaçak olarak çalıştırılan her bir yabancı için 6 bin 795 TL,
  2. Çalışma izni olmadan bağımlı çalışan yabancı uyruklu kişiye 679 TL,
  3. Çalışma izni olmadan bağımsız çalışan yabacı uyruklu kişiye ise 2 bin 717 TL ceza kesilmektedir.
  4. Fiillerin tekrar edilmesi durumunda para cezaları bir kat arttırılarak uygulanır.

 

Türkiye İçerisinde Yapılan İkamet İzni Başvurusunun Reddi, İkamet İzninin İptali veya Uzatılmaması Durumlarında Süreç Nasıl İşlemektedir?

Türkiye içinden yapılan ikamet izni taleplerinin reddedilmesi, ikamet izninin iptal edilmesi ya da uzatılmaması durumlarında tebliğler valiliklerce yapılmaktadır. Bu işlemler esnasında yabancı uyruklu kişinin Türkiye’deki aile bağları, ikamet ettiği süre, menşe ülkedeki durumu ve çocuğunun yüksek yararı gibi hususlar göz önünde bulundurulmaktadır. İkamet iznine dair karar bu gibi durumlarda ertelenebilir. İkamet izni talebinin reddedilmesi, iznin iptal edilmesi ya da iznin uzatılmaması yabancı uyruklu kişiye veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Tebligatta yabancının karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabileceğine ve bu süreç içerisinde diğer yasal hakları ve yükümlülüklerine dair bilgiler de yer alır.

 

İkamet İzninin Verilmesine Esas Olan Gerekçenin Sona Ermesinden Sonra Türkiye’de Kalmaya Devem Edecek Olan Yabancı Uyruklu Kişiler Ne Yapmalıdırlar?

İkamet izinlerinden birisine sahip olan yabancı uyruklu kişiler, ikamet izninin verilmesine esas olan gerekçenin sona ermesiyle birlikte Türkiye’de kalmaya devam etmeyi planlıyorlarsa, mevcut ikamet izinleriyle kalmaya devam edebilecekleri gibi valilikten yeni ikamet izni talebinde de bulunabilirler. Bu yabancı uyruklular, başka bir ikamet izni çeşidine geçiş başvurusunda bulunmaları halinde ilgili ikamet iznine başvuruda bulunduklarını gösteren harca tabi olmayan belge veya yazı kendilerine verilir.
 

Yat Turizmi Amacıyla Türkiye’ye Gelen ve İkamet İzni Başvurusunda Bulunan Yabancı Uyruklu Kişilerin Adres Olarak Nereyi Bildirmeleri Gerekmektedir?

İkamet izni işlemlerinde konaklanacak yere dair beyan edilen otel, pansiyon, ev gibi ikamet adreslerinin dışında yatta kalmak isteyen yabancı uyruklu kişiler yatlarının bağlı olduğu limanları ya da marinaları ikamet adresi olarak bildirebilirler. İkamet izin belgeleri bu adreslerine gönderilecektir.
 

Gözaltında Olan veya Cezaevinde Tutulan Yabancı Uyruklular ile İdari Gözetim Kararı Bulunan Yabancı Uyruklulara Vize ya da İkamet İhlali Dolayısıyla Herhangi Bir Yaptırım Uygulanır Mı?

Hükümlü ya da tutuklu olarak cezaevlerinde veya idari gözetim altında geri gönderme merkezlerinde olan yabancı uyruklu kişilerin, buralarda geçirdikleri süreler ikamet izni süresi ihlali olarak kabul edilmemektedir. Bu yabancı uyruklu kişilere, vize ya da ikamet izni ihlali sebebiyle idari yaptırım uygulanmaz. Bu kişilerden, yabancı kimlik numarası olmayanlara, ikamet izni şartına bakılmaksızın yabancı kimlik numarası verilebilmektedir.
 

Çalışma İzninden Muaf Olan Yabancı Uyruklu Kişilerin İkamet İzinleri Nasıl Belirlenmektedir?

Çalışma izninden muaf olan yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’nin dış temsilciliklerinden amaçlarına uygun vize alarak gelen yabancı uyruklular vize süreleri yeterli ise doksan güne kadar ikamet almakla yükümlü değillerdir. Bu sürenin sonunda durumlarını belgelemeleri halinde kendilerine kısa dönem ikamet izni verilecektir. Amacına uygun olarak vize almadan Türkiye’ye gelmiş olup da çalışma izninden muaf olduğunu beyan eden ve durumunu ilgili kurum ya da kuruluşlardan aldığını belgeyle kanıtlayan yabancılara, vizeye tabi olup olmadıklarına bakılmadan giriş vizesi harcı alınıp kısa dönem ikamet izni verilecektir.
 

Aralarında Geçiş Yapılabilen İkamet İzinleri

  1. Öğrenci ikamet izni olan yabancı uyruklu kişiler için aile ikamet izni alma koşullarının oluşması halinde, bu yabancılara aile ikamet izni düzenlenecek ve öğrenci ikamet izni koşullarını taşımaya devam ettiği süre boyunca öğrenci ikamet izninin sağladığı haklardan aynen yararlandırılmaktadır.
  2. Aile ikamet iznine sahip olan yabancı uyruklu kişiler için öğrenci ikamet izni alma koşullarının ortaya çıkması durumunda, yabancı kişinin aile ikamet izni devam ettirilecek, öğrenci ikamet izninin sağladığı haklardan da aynen yararlanması sağlanacaktır.
  3. Çalışma iznine sahip olan yabancı uyruklu kişiler için öğrenci ikamet izni alabilme koşullarının ortaya çıkması halinde, çalışma izni devam ettirilerek bu kişinin öğrenci ikamet iznine geçmeden, öğrenci ikamet izninin sağladığı haklardan aynen yararlanması sağlanacaktır.
  4. İnsani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet izni sahibi olan yabancı uyruklu kişiler için öğrenci ikamet izni alabilme koşullarının oluşması halinde, öğrenci ikamet iznine geçiş yapmadan öğrenci ikamet izninin sağladığı haklardan bu yabancı uyruklu kişiler faydalandırılacaktır.
  5. İlgili kanunun 42. Maddesinin 2. Fıkrası uyarınca, mülteciler, şartlı mülteciler, insani ikamet izni sahipleri, ikincil koruma altındakiler ve geçici koruma altında olan kişilere, uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı verilmemektedir.

 

Bilimsel Araştırma Yapmak Amacıyla Verilen İkamet İzinleri İçin Nasıl Bir Yol İzlenmektedir?

Arkeolojik kazı ve yüzey araştırması yapacak olan yabancı uyruklu kişiler ile bunların haricinde doğrudan araştırma, çekim, inceleme ve benzeri çalışmalar gerçekleştirecek olan yabancılara dair uygulamalar aynı şekilde mevcut mevzuatlar çerçevesinde yürütülmektedir. Arkeolojik kazı ve yüzey araştırması gerçekleştirecek olan yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’nin dış temsilciliklerinden amaçlarına uygun olarak almış oldukları vizelerle ülkeye giriş yapmaları gereklidir. Bu vizelerle gelen kişiler, vize süreleri yeterli ise 90 güne kadar ikamet izni almadan Türkiye’de kalabilirler. Gerek arkeolojik kazı ve yüzey araştırması, gerekse diğer araştırmalar kapsamında bulunan yabancılara ikamet izinleri kısa dönem ikamet izni olarak düzenlenmektedir. Bu sebeple söz konusu olan yabancı uyrukluların YUKK m.32’de belirtilen kısa dönem ikamet izni koşullarını sağlamaları gerekmektedir.
 

Türkiye’de Görev Yapan Basın – Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü Tarafından Verilen Basın Kartı Hamili Olan Yabancı Uyruklu Gazeteciler Hakkında İkamet İşlemleri Nasıl Yürütülmektedir?

Türkiye’de görev yapan Basın – Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü tarafından verilen basın kartı hamili olan yabancı uyruklu gazeteciler basın kartlarını ibraz etmeleri halinde ayrıca yazı istenmeksizin ikamet izni başvurularını yapabilirler. 6458 sayılı kanunun 31. Maddesi uyarınca bu kişilere kısa dönem ikamet izni düzenlenmektedir.
 

Aynı Aileden Olan Birden Fazla Kişinin Tek Bir İkamet İzni Alması Mümkün Müdür?

Aynı aileden olan birden fazla kişinin tek bir ikamet izni alması mümkün değildir. Her bir kişi için ayrı ikamet izni düzenlenmesi gerekmektedir. Refakat uygulaması kaldırılmıştır.
 

Başka Bir Ülke Tarafından Verilen Vatansız Kişi Kimlik Belgesine Sahip Olan Yabancı Uyruklu Kişiler Türkiye’de İkamet İzni Başvurusunda Bulunabilirler Mi?

Başka bir ülke tarafından verilen vatansız kişi kimlik belgesi sahibi olan yabancı uyruklu kişiler, Türkiye’de herhangi bir amaçla kalmak üzere ikamet izni başvurusunda bulunabilirler. Bu kişilerin başvuru talepleri genel hükümler doğrultusunda değerlendirilecektir.
 

 

  1. Çalışmak üzere ikamet izni;

5683 sayılı yabancıların Türkiye’De ikamet ve seyahatleri hakkında kanunun 3. Maddesinin 2. Fırkasına göre; iş tutmak amacıyla Türkiye’ye gelmiş olan yabancı uyruklular, geldikleri tarihten itibaren bir ay süresi zarfında ve her halükarda çalışmaya başlamadan evvel ikamet tezkeresi almış olmalıdırlar.

Bu durum doğrultusunda Türkiye’ye çalışma maksadıyla yurt dışından yabancılar çalışma izni vizesi almış olarak gelen yabancı uyruklu kişilerin, en geç 30 gün içerisinde ve çalışmaya başlamadan evvel ikamet izni tezkerelerini alması zorunludur.

  1. İkamette Kesinti;

İkamet tezkeresi hamili olmasına rağmen yurt dışına çıkış yapan ve sona eren ikamet tezkerelerini geçerli bir sebep olmaksızın altı ay içerisinde uzattırmayan ya da Türkiye’de olmasına rağmen tezkeresinin süresini yine altı ay süresi içerisinde uzattırmayarak Türkiye’de izinsiz ikametli olarak bulunması anlamına gelmektedir.

  1. Oturum izni müracaat süresi;

Çeşitli amaçlara yönelik olarak uzun dönem ya da kısa süreli vizelerle veya vize muafiyeti, bandrol ya da kaşe vizelerle Türkiye’ye gelen yabancı uyruklu kişilerin, 5683 sayılı kanunun 3. Maddesi ve bu maddenin uygulamasını gösteren 1961 tarihli kararname uyarınca ikamet teskeresi almaları gerekmektedir.

Örneğin; bir yıllık ikamet hakkı sunan uzun süreli bir vize ile Türkiye’ye gelmiş olan bir Alman vatandaşı üç ayın sonunda, aynı tür vize ile gelen bir Ürdün vatandaşı ise bir ay sonrasında, üç aylık vize muafiyeti ile gelen yabancı uyruklular üç ayın sonunda, üç aydan daha kısa sürelere sahip vize muafiyeti ya da diğer vizelerle gelen kişiler bu sürelerin sonunda, ikamet tezkeresi olan yabancı uyrukluların tezkerenin bitim tarihinden itibaren 15 gün süresi içerisinde, Türkiye’de yabancılar çalışma izni alarak çalışacak olan yabancı uyrukluların ise çalışmaya başlamadan evvel emniyet makamlarından ikamet izin tezkerelerini almaları gerekmektedir. (Sadece talep eden kişilere ilk giriş yaptıkları tarihten itibaren ikamet tezkeresi düzenlenir.)

Buna göre yabancı uyrukluların ikamet tezkeresi almadan kalabilecekleri sürenin sonu aynı zamanda tanzim edilen ikamet tezkeresinin başlangıcı olacaktır. Bunun yanı sıra, öğrenim, çalışma, uzun süreli kalma, araştırma vb. Amaçlarla dış temsilciliklerden vize almak suretiyle Türkiye’ye giriş yaban yabancı uyruklu kişiler ise talep etmeleri halinde giriş tarihleri esas alınarak ikamet tezkeresi sahibi olabilirler. Ancak, kaşe vize ve bandrol vizelerle ya da vize muafiyetinden istifade etmek suretiyle ülkeye giriş yapan yabancı uyruklu kişilere verilecek olan ikamet izinlerinde bu vizelerin bitiş tarihleri ikamet tezkeresinin başlangıç tarihi olarak kabul edilmektedir.

Uzun süreli ikamet hakkı veren vizelerle gelerek, yukarıda öngörülen süreler içerisinde müracaat etmeyip ikamet tezkeresi almayan yabancı uyruklu kişilerin, Türkiye’den çıkış yapmaları esnasında 492 sayılı Harçlar kanunu uyarınca her yıl Maliye Bakanlığınca belirlenip resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren harç miktarları üzerinden hesaplama yapılarak, ihlalde bulundukları tarihlerdeki harç miktarlarının bir kat fazlası alınarak cezalı ikamet harcı ve ikamet tezkeresi bedeli tahsil edilecektir.

  1. İlk defa ikamet izni alacak yabancı uyruklular;

Bu kişiler, vize ya da vize muafiyeti süresi içerisinde başvuruda bulunmalıdırlar.

  1. İkamet izni almış olup süresini uzatacak yabancı uyruklu kişiler;

Bu yabancı uyruklu kişilerin tezkere süresinin bitiminden itibaren on beş (15) gün içerisinde ikamet tezkerelerini uzatabilme hakları mevcuttur. Uzatma işlemini gerçekleştiren ve ikametin sona ermesinden itibaren on beş gün süresi içerisinde Türkiye topraklarından ayrılan yabancı uyruklu kişilerden cezalı ikamet harcı tahsili ve defter bedeli alınmamaktadır. Bu sebeple yabancı uyruklu kişilerin fazladan ceza ödememeleri için ikamet izni sürelerini zamanında uzatmaları veya ikamet izninin bitimiyle birlikte Türkiye topraklarından ayrılmaları gerekmektedir.

  1. İkamet izinlerinin yenilenmesi ve sürelerinin uzatılması;
  1. Türkiye’de ikamet izinlerini yenilemek isteyen ya da süresini uzatmak isteyen yabancı uyruklu kişiler bu ikamet izni tezkerelerinde yazılı olan sürenin sona ermesinden itibaren on beş gün içerisinde emniyet makamlarına bizzat ya da yasal temsilcileri vasıtasıyla müracaatta bulunup yenisini almaya ya da süresini uzatmaya yükümlüdürler.
  2. Süresi sona eren ikamet izin tezkereleri üzerinde en fazla dört kez uzatma işlemi gerçekleştirilebilir.
  3. Yabancı uyruklu kişinin konumu değişmiş olsa bile (iş, adres, statü, ikamet, medeni hal ve ikamet tezkeresini almış olduğu ilden farklı bir ile nakil vb. Durumlardaki değişimler) kendisine ikamet izni verilecek ise uzatmanın aynı tezkere üzerinden yapılması gerekmektedir.

 

TRA Pasaport